ฝาง คือ สมุนไพร ไม้ยืนต้น ที่ใช้เปลือกไม้นำมาทำเป็นยาสมุนไพร สรรพคุณมากมาย เช่น บำรุงร่างกาย บำรุงเลือด บำรุงหัวใจ บำรุงสตรี แก้อาการผิดปกติต่างๆ แก้ไข้ แก้พิษต่างๆ แก้ปวด แก้ประจำเดือนเป็นพิษ รักษาโรคไต โรคหอบหืด เป็นตัวยาสำคัญใน ตำรายาพระโอสถพระนารายณ์ ตำรับยาหอมอินทจักร และ ตำรับยาจันทลีลา ต้นฝาง เจริญได้ดีในดินที่ร่วนซุย พบได้ทั่วไปในป่าละเมาะ ป่าเต็งรัง ป่าดิบแล้ง และ ตามป่าใกล้เขาหินปูน บทความนี้จะรวบรวม สรรพคุณ และ ประโยชน์ ของ ฝาง มาให้ทราบกัน

ฝาง ฝางเสน ฝางส้ม ฝางแดง

ชื่อวิทยาศาสร์ของฝาง

คือ Caesalpinia sappan L. ฝาง จัดอยู่ในวงศ์ย่อยเดียวกับราชพฤกษ์ ( CAESALPINIOIDEAE หรือ CAESALPINIACEAE ) มีชื่อสามัญสากลว่า Sappan และ Sappan tree มีชื่อท้องถิ่นภาษาไทยมากมาย เรียกตามแต่ละท้องถิ่น เช่น , ฝางส้ม ( ภาษาจังหวัดกาญจนบุรี ), ฝางเสน ( ใช้มากในกรุงเทพฯ และ ภาคกลาง ), ขวาง, ฝางแดง, หนามโค้ง ( ภาษาถิ่นจังหวัดแพร่ ), ง้าย ( ภาษาท้องถิ่น กะเหรี่ยง และจังหวัดแม่ฮ่องสอน )

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ของฝาง

ฝาง คือ สมุนไพร ประเภทไม้ยืนต้น ขนาดกลางๆ ต้นไม่สูงมาก มีความสูงได้สูงสุดประมาณ 13 เมตร ชอบแดด ขยายพันธุ์โดยใช้เมล็ด พบได้ทั่วประเทสไทย ตามป่าละเมาะ ป่าเต็งรัง ป่าดิบแล้ง และ ป่าตามเขาหินปูน ใบเป็นใบประกอบ มีลักษณะแบบขนนกสองชั้น ใบออกเรียงสลับกัน คล้ายใบมะขาม ดอก ออกเป็นช่อ แยกแขนง ออกที่ปลายกิ่ง และ ตามซอกใบ โดยเฉพาะปลายกิ่ง กลีบดอกสีเหลืองมี กลีบ 5 กลีบ ลักษณะออกรูปไข่กลับหัว  ผล เป็น ลักษณะฝัก ออกรูปไข่กลับ มีลักษณะฝักแบน มีความแข็ง และ เป็นจะงอยแหลม มีสีเป็นสีน้ำตาลเข้ม

สรรพคุณของฝาง

ใช้ แก่นไม้ ที่มีสีแดงเข้ม และ มีรสขมหวานจะเรียกว่า “ ฝางเสน ” แต่ ถ้าแก่นไม้เป็นสีเหลืองส้ม และ มีรสฝาดขื่นจะเรียกว่า “ ฝางส้ม ” มีสรรพคุณมากมาย เช่น บำรุงร่างกาย บำรุงสตรี และ แก้อาการผิดปกติต่างๆ ได้มากมายได้แก่

  • สรรพคุณแก้ธาตุพิการ
  • ใช้รักษาโรคความดันโลหิตสูง
  • ใช้ยารักษาวัณโรค
  • ใช้เป็นยาบำรุงร่างกายทั้งบุรุษ และ สตรี
  • ใช้เป็นยาแก้กษัย
  • ใช้เป็นยาบำรุงโลหิต และ ใช้ปรุงเป็นยาบำรุงโลหิตของสตรี
  • ช่วยให้เลือดไหลเวียนได้สะดวก แก้อาการหัวใจขาดเลือด
  • ใช้เป็นยาแก้ไข้หวัด ไข้ตัวร้อน
  • ใช้เป็นยาแก้ไข้ทับระดู
  • สรรพคุณแก้อาการร้อนใน
  • สรรพคุณแก้เสมหะ ขับเสมหะ
  • แก้อาการไอ
  • ใช้เป็นยารักษาโรคหืดหอบ
  • ใช้รักษาอาการท้องร่วง ท้องเสีย
  • ใช้รักษาโรคนิ่ว
  • ใช้เป็นยารักษาอาการประจำเดือนมาไม่เป็นปกติของสตรี
  • ใช้บรรเทาอาการปวดมดลูกหลังการคลอดบุตร
  • ใช้เป็นยาช่วยคุมกำเนิดได้ดี
  • ใช้เป็นยาขับหนองใน และ ฝีอักเสบได้ดี
  • สรรพคุณ สมาน และ รักษาบาดแผลได้ดี
  • ใช้แก่นเป็นยาทารักษาโรคผิวหนัง และ ฆ่าเชื้อโรคได้ดี
  • ใช้เป็นยาแก้ปวด แก้อาการบวม แก้อาการฟกช้ำดำเขียว แก้ช้ำในได้ดี
  • แก้อาการอ่อนเพลีย ปวดเมื้อยเนื้อตัวได้ดี แก้อาการปวดหลังปวดเอว
  • ใช้ทำยาบำรุงหลังการคลอดบุตรของสตรี

วิธีเตรียมฝางเพื่อทำยาเป็นขับโลหิตระดูของสตรี

  • ช่างฝางเสน ปริมาร 15 กรัม และ แก่นขี้เหล็ก 7.5 กรัม
  • นำไปต้มกับน้ำสะอาด จนน้ำเปลี่ยนสี
  • ใช้ดื่มก่อนประจำเดือนมา ช่วยทำให้ประจำเดือนไม่มีกลิ่นเหม็น และ มาสม่ำเสมอตรงเวลา บำรุงโลหิต

วิธีเตรียมฝางเพื่อทำยารักษาอาการประจำเดือนมาไม่เป็นปกติ 

  • เตรียมวัตถุดิบ ได้แก่ แก่นฝางแห้งปริมาณ 70 กรัม ผงโกฐน้ำเต้าปริมาณ 30 กรัม และ น้ำประสานทองบดเป็นผงปริมาณ 15 กรัม
  • นำมาต้มกับน้ำสะอาด จนละลายดี เติมเหล้าเข้าผสมตามชอบ
  • ใช้ดื่มครั้งละแก้ว 2 ครั้งต่อวัน รักษาให้ประจำเดือนมาปกติได้ดี

เนื้อหาที่เกี่ยวข้อง

บัวบก สมุนไพรแก้ช้ำใน ขับร้อนบำรุงร่างกาย... บัวบก คือ สมุนไพร ที่มี สรรพคุณของบัวบก มากมาย ไม่เพียงแต่ช่วยแก้ช้ำในตามที่ทราบกันดี แต่ยังมีสรรพคุณอื่นๆอีกมากมาย เช่น รักษาโรคต่างๆ เช่น โรคชัก โรคผิวหนังต่างๆ รักษา อาการผิดปกต...
บอระเพ็ด สมุนไพร สรรพคุณชะลอวัย ต้านอนุมูลอิสระ... บอระเพ็ด คือ สมุนไพร ชนิดไม้เลื้อย สรรพคุณของบอระเพ็ด มากมาย ตำหรับยาสมุนไพรไทย พบได้ทั่วไปในประเทศไทยบริเวณป่าดิบแล้ง นิยมใช้เถามาปรุงยาซึ่งมีรสขม สรรพคุณเด่นของบอระเพ็ด ได้แก่ กา...
จันทน์เทศ สรรพคุณบำรุงหลายระบบ ประโยชน์รักษาโรคระบบทางเ... จันทน์เทศ คือ สมุนไพร มีสรรพคุณ ขับพิษต่างๆ แก้อาการท้องเสีย รักษาโรคบิด ตามตำราการแพทย์แผนจีน มีสรรพคุณบำรุงไต ระงับอาการท้องร่วงเรื้อรังได้ดี เพื่อประสิทธิภาพของระบบย่อยอาหาร ลดอ...
มะเขือเทศ สมุนไพร ความหวานมาจากไหน ความนิ่มมาได้ไง... มะเขือเทศ หรือ tomato ชื่อวิทยาศาสตร์คือ Lycopersicon esculentum Mill. เป็นพืชชนิดหนึ่งที่นิยมรับประทานผล โดยมากแล้วจะมีรสหวานอมเปรี้ยว มีวิตามินต่างๆมากมายที่มีประโยชน์ต่อร่างกาย ...