รากสามสิบ คือ สมุนไพร ที่หมอยาโบราณนิยมใช้ เพื่อบำรุงสมรรถภาพทางเพศ ทั้งในชายและหญิง เชื่อกันว่า เมื่อกินรากสามสิบ ไม่ว่าจะอายุเท่าไรแล้ว ก็ยังสามารถมีลูกมีผัวได้ตลอด อายุเท่าไรก็ยังดูสาวสวย อ่อนกว่าวัยเสมอ มีชื่อเรียกในตำรับยาบำรุงสตรี ว่า “ สาวร้อยผัว ” หรือ “ สามร้อยผัว ”  และในตำรับยาบำรุงบุรุษว่า “ ม้าสามต๋อน ” คือ กินแล้วคึกคักเหมือนม้าสามตัว สรรพคุณต้านทานโรคต่างๆ รักษาอาการผิดปกติ ต้านมะเร็ง  มีฤทธิ์ต้านแบคทีเรียได้ดี บทความนี้จะรวบรวม สรรพคุณและประโยชน์ของรากสามสิบมาให้ทราบกัน

รากสามสิบ สามร้อยผัว สาวร้อยผัว ม้าสามต๋อน

ชื่อวิทยาศาสตร์ของรากสามสิบ

คือ Asparagus racemosus Willd. อยู่ในวงศ์เดียวกับหน่อไม้ฝรั่ง ( ASPARAGACEAE ) มีชื่อเรียกตามแต่ละท้องถิ่นต่างๆมากมาย ได้แก่ พอควายเมะ (ภาษากะเหรี่ยงจังหวัดเชียงใหม่ ), เตอสีเบาะ ( ภาษากะเหรี่ยงจังหวัดแม่ฮ่องสอน ), จ๋วงเครือ ( ภาษาเหนือ ), สามร้อยราก ( ใช้มากในจังหวัดกาญจนบุรี ), ผักชีช้าง ( จังหวัดหนองคาย ), ผักหนาม ( โคราช ) เป็นต้น

ลักษณะพฤกษศาสตร์ของรากสามสิบ

เป็น สมุนไพร ไม้ชนิดเถา ซึ่งมีเนื้อแข็งเลื้อยพันต้นไม้อื่นได้ดี มีหนาม สูงได้ประมาณ 1.5-4 เมตร มีลักษณะเหง้า และ รากยาวอยู่ใต้ดิน รากออกเป็นลักษณะพวงคล้ายรากของกระชาย มีความอวบน้ำ เป็นเส้นกลมยาว ใบ เป็นใบเดี่ยว มีความแข็ง ออกข้อเป็นฝอย ๆ เล็กคล้ายสาหร่ายหางกระรอก หรือ ออกเรียงตัวสลับไปมาเป็นกระจุก 3-4 ใบ ดอก จะออกเป็นช่อ ออกที่ปลายกิ่ง หรือ ตามซอกใบและข้อ ดอกขนาดเล็กเป็นสีขาว และ มีกลิ่นหอม มีประมาณ 13-17 ดอก ผล เมื่ออ่อนจะเป็นสีเขียว เมื่อสุกแล้ว จะเปลี่ยนเป็นสีแดงหรือสีม่วงแดง พบมากในประเทศไทย และประเทศต่างๆ เช่น อินเดีย ศรีลังกา จีน มาเลเซีย และ ออสเตรเลีย เจริญเติยโตได้ดี ในป่าในเขตร้อนชื้น ป่าเขตร้อนแห้งแล้ง ป่าผลัดใบ ป่าโปร่งหรือ ตามเขาหินปูนในเขตแล้ง

สรรพคุณของรากสามสิบ

สมุนไพรรากสามสิบ มีฤทธิ์ต้านเชื้อแบคทีเรีย มีฤทธิ์เหมือนฮอร์โมนเอสโตรเจน พบสาร steroidal saponins มีความเป็นพิษต่อเซลล์มะเร็ง ยับยั้ง การเกิดแผลในกระเพาะอาหาร สรรพคุณและประโยชน์ของรากสามสิบ อื่นๆอีกมากมาย ได้แก่

  • กระตุ้นสมรรถภาพ และ เพิ่มอารมณ์ทางเพศ ทั้งชายและหญิง
  • แก้ปัญหาภาวะประจำเดือนไม่ปกติ
  • บรรเทาอาการผิดปกติต่างๆจาก ภาวะหมดประจำเดือน
  • ลดอาการปวดประจำเดือน
  • รักษาอาการตกขาว
  • ช่วยแก้ปัญหามีบุตรยาก
  • สรรพคุรช่วยบำรุงครรภ์ บำรุงน้ำนมขณะให้นมบุตร ป้องกันการแท้งในหญิงตั้งครรภ์
  • สรรพคูณสร้างสมดุลระบบฮอร์โมนเพศหญิง แก้อาการวัยทอง
  • เพิ่มขนาดหน้าอกให้เต่งตึง และ สะโพกผายมากขึ้น
  • สรพคุณช่วยช่องคลอดอักเสบ ดับกลิ่นคาวปลาในช่องคลอด
  • สรรพคูรช่วยกระชับช่องคลอด ทำให้มดลูกเข้าอู่เร็วขึ้นหลังคลอด
  • สรรพคุณช่วยกระชับสัดส่วน ลดไขมันส่วนเกินตามเอว ต้นแขน ตันขา
  • บำรุงโลหิต
  • บำรุงผิวพรรณ
  • สรพคุณลดสิว ลดฝ้า ทำให้ผิวขาวสวยใส ช่วยชะลอความแก่ชราก่อนวัยอันควร
  • ลดกลิ่นตัวในผู้ที่กลิ่นตัวแรง ลดกลิ่นปาก
  • สรรพคุณเป็นยาบำรุงกำลัง ใช้เป็นยาชูกำลัง ยาเพิ่มความคึกคักให้เพศชาย
  • มีฤทธิ์ยากระตุ้นประสาท
  • ใช้เป็นยาลดความดันโลหิต และ ลดไขมันในเลือด
  • สรรพคุณช่วยลดระดับน้ำตาลในกระแสเลือด
  • ใช้รักษาโรคคอพอก
  • นิยมใช้รากต้มกับน้ำดื่มสะอาด ใช้เป็นเป็นยาแก้ไอ ช่วยขับเสมหะ
  • ใช้เป็นยาลดกรดในกระเพาะอาหาร
  • รักษาโรคท้องอืด ท้องเฝ้อ อาการอาหารไม่ย่อย อึดอัด รักษาแผลในกระเพาะอาหาร ในผู้ที่เป็นโรคกระเพาะ
  • รักษาอาการท้องเสีย โรคบิด
  • รักษาโรคริดสีดวงทวาร
  • ใช้เป็นยาแก้ขัดเบา ขับปัสสาวะ ในผู้ที่ปัสสาวะไม่ออก
  • สรรพคุณบำรุงตับและปอดให้ทำงานเป็นปกติ
  • ใช้แก้พิษจากแมลงป่องกัดต่อย
  • บรรเทาอาการแพ้ ระคายเคืองต่างๆ
  • แก้อาการปวดข้อ
  • ช่วยทำให้เจริญอาหาร รักษาอาการเบื่ออาหาร 
  • สรรพคุณเป็นยาบำรุงเด็กทารกในครรภ์ บำรุงน้ำนม บำรุงร่างกายหลังการคลอดบุตรของสตรี

วิธีเตรียมน้ำรากสามสิบ

  • นิยมใช้ส่วนราก มาทำเป็นยา
  • ล้างรากให้สะอาด และตากรากจนแห้ง
  • นำราก แห้งประมาณ 90-100 กรัม
  • ใส่หม้อต้มน้ำสะอาด รอจนน้ำเปลี่ยนสี ใช้ดื่มตอนเช้าวันละ 1 ครั้ง

เนื้อหาที่เกี่ยวข้อง

บอระเพ็ด สมุนไพร สรรพคุณชะลอวัย ต้านอนุมูลอิสระ... บอระเพ็ด คือ สมุนไพร ชนิดไม้เลื้อย สรรพคุณของบอระเพ็ด มากมาย ตำหรับยาสมุนไพรไทย พบได้ทั่วไปในประเทศไทยบริเวณป่าดิบแล้ง นิยมใช้เถามาปรุงยาซึ่งมีรสขม สรรพคุณเด่นของบอระเพ็ด ได้แก่ กา...
ถังเช่า สมุนไพร ต้านมะเร็ง เร่งสมรรถภาพ... ถังเช่า เห็ดถังเช่า สมุนไพร รักษามะเร็ง เพิ่มสมรรถภาพ ลดไขมัน บำรุงเลือด บำรุงไต สรรพคุณของถังเช่า ที่มาถังเช่า ถังเช่าสีทอง ถังเช่าหิมะ ราคาถังเช่า เพาะถังเช่า ถังเช่าซื้อที่ไหน บ...
ม้ากระทืบโรง สมุนไพร สรรพคุณบำรุงสมรรถภาพ ตำรับยาโบราณ... ม้ากระทืบโรง คือ สมุนไพร ชนิดไม้เลื้อย พบได้ตามป่าดิบแล้งโดยจะเลื้อยตามต้นไม้ใหญ่ นิยมนำมาใช้ในสูตรยาสมุนไพรโบราณ สรรพคุณของม้ากระทืบโรง บำรุงร่างกาย บำรุงโลหิต แก้ปวดเมื้อยตามร่าง...
หมามุ่ย สมุนไพรไทยโบราณ สรรพคุณบำรุงระบบสืบพันธุ์... หมามุ่ย คือ สมุนไพร ประเภทไม้เถา สรรพคุณ ที่เด่นชัดคือ มีผลต่อการบำรุงระบบสืบพันธุ์ และ ระบบประสาทช่วนให้ระบบประสาททำงานดีขึ้น โดยเฉพาะผู้ป่วยโรคพาร์กินสัน ฝักของหมามุ่ยมีขนราบรอบอ...