กะเพรา คือ สมุนไพร ที่มี สรรพคุณ ช่วยบำรุง ปรับธาตุ หลายระบบ ได้แก่ ระบบทางเดินอาหาร ระบบขับถ่าย ปรับสมดุลธาตุ เพิ่มความอบอุ่นให้กับร่างกาย เป็นยาอายุวัฒนะ บำรุงน้ำย่อย บำรุงธาตุไฟ บำรุงระบบเลือด รักษาโรคผิวหนังที่มีสาเหตุจากเชื้อรา ขับลมกะเพรา ต้นกะเพราะ สมุนไพรกะเพรา ใบกะเพราในกระเพาะอาหาร ทุกส่วนของต้นกะเพรา สามารถนำมาใช้เป็นสมุนไพรได้ ตามพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2555 สกดว่า “กะเพรา” ไม่ใช่ “กระเพราะ” บทความนี้จะรวบรวมสรรพคุณและประโชน์ของกะเพราะมาให้ทราบ

ชื่อวิทยาศาสตร์ของกะเพราะ คือ Ocimum tenuiflorum L. จัดอยู่ในวงศ์ของกะเพราเอง ( LAMIACEAE หรือ LABIATAE ) ชื่อสามัญ คือ Holy basil และ  Sacred basil ชื่อท้องถิ่นตามสถาณที่ต่างๆ ได้แก่ กอมก้อ กอมก้อดง ( ภาษาถิ่นจังหวัดเชียงใหม่ ), ห่อกวอซู ห่อตูปลู อิ่มคิมหลำ ( ภาษาถิ่นจังหวัดแม่ฮ่องสอน ), กะเพราขน กะเพราขาว กะเพราแดง ( ภาษาท้องถิ่นภาคกลาง ), อีตู่ไทย ( ภาษาอีสาน ) มีถิ่นกำเนิดในประเทศอินเดีย นำเข้ามาปลูกเป็นพืชผักสวนครัวในประเทศไทย พบได้ทุกภาคของประเทศไทย

ลักษณะพฤกษศาสตร์ของกะเพราะ

กะเพรา จัดเป็น สมุนไพร ประเภท พืชล้มลุก อายุปานกลาง มีความสูงไม่มาก ไม่เกิน 50 เซนติเมตร ลำต้นไม่ใหญ่ สีแดงอมเขียว ส่วนกะเพราขาว ลำต้นสีเขียวอมขาว และ ยอดอ่อนมีขนเล็กๆ ลักษณะใบเป็นแบบเดี่ยว ปลายแหลมและมน ออกดอกขนาดเล็กกลีบดอกมีสีขาวปนม่วงอ่อน ผลขนาดเล็กเมื่อแห้งจะแตกออก มีเมล็ดขนาดเล็กรูปไข่ ปลูกง่าย ไม่ต้องการแสงมาก ไม่ต้องการการดูแลมาก มีกลิ่นหอม สามารถใช้ไล่แมลงได้ดี

สรรพคุณของกะเพราะ

นอกจากกะเพราะ จะเป็นที่รู้จักดีในการใช้เป็นวัตถุดิบประกอบอาหาร โดยเฉพาะ ผัดกะเพราแล้ว ยังมีสรรพคุณอื่นๆอีกมากมาย ได้แก่

  • มีสารสำคัญที่มีฤทธิ์เป็นยาอายุวัฒนะ
  • สร้างความอบอุ่นของร่างกาย เสริมสร้ามภูมิต้านทาน ลดความเสี่ยงการเกิดโรคหวัดได้ดี
  • อยู่ในตำรับบาโบราณสำหรับรักษาตานขโมยสำหรับเด็ก
  • แก้โรคธาตุพิการ โดยนำส่วนรากมาชงน้ำดื่ม
  • ปรับสมดุลธาตุ ช่วยบำรุงธาตุไฟ ส้รางความร้อนให้กับร่างกาย
  • ใช้ส่วนใบลดอาการคลื่นเหียนอาเจียน อาการเลี่ยนอาหารมัน
  • ปวดมวนท้องได้เป็นอย่างดี โดยใช้ใบสดคั้นน้ำดื่มเป็นยา
  • ขับลมในระบบทางเดินอาหาร แก้อาการปวดท้องจากการขับถ่าย
  • ขับลมในกระเพาะอาหาร ลดอาการจุกเสียดแน่นท้อง
  • ลดการบีบตัวของลำไส้ ช่วยลดการเคลื่อนของลำไส้ ให้การย่อยอาหารเป็นปกติ
  • น้ำสกัดจากทั้งต้น มีสรรพคุณช่วยบำรุงน้ำดี ให้ย่อยอาหารไขมันได้ดี
  • รักษาแผลในกระเพาะอาหาร
  • รักษาลมพิษ ใช้ใบกะเพราะ 1 กำมือ ตำจนน้ำออกมาใช้ทาบริเวณที่เกิดอาการ
  • ใช้รักษาโรคผิวหนัง ที่มีสาเหตุมาจากเชื้อรา ใช้ใยกะเพราะ 20 ใบ ตำจนมีน้ำออกมา ใช้ทาบริเวณที่เกิดโรค
  • ทำเ็นยารักษาโรคหูด โดยใช้ใบกะเพราพันธุ์แดงสด ขยี้แล้วทาบริเวณที่เป็นหูดเช้า-เย็น จะทำให้อาการดีขึ้น
  • แก้พิษที่เกิดจากแมลงกัดต่อยได้ดี ใช้ใบกะเพรานำมาตำผสมกับสุราขาว ทาบริเวณที่โดนกัด
  • ยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อโรคได้ดี เพราะ มีสารสำคัญ และช่วยฆ่าเชื้อจุลินทรีย์
  • ยับยั้งสารพิษ อะฟลาทอกซิน ( Aflatoxin ) ที่มักพบเจือปนในอาหาร
  • ช่วยขับไขมัน และ น้ำตาลส่วนเกินออกจากร่างกาย ลดไขมันเลว เพิ่มไขมันดีในเลือด
  • เพิ่มน้ำนมให้สตรีหลังคลอดบุตร ทำให้น้ำนมไหลปกติ ผลิตได้มากขึ้น
  • ใบกะเพราสามารถช่วยดับกลิ่นปากอันไม่พึงประสงค์ได้ เช่น กลิ่นอับต่างๆ

ประโยชน์ของกะเพรา 

  • ใช้ประกอบอาหาร ให้กลิ่นหอมเฉพาะตัว เพิ่มรสชาติให้กับอาหาร
  • สามารถสกัดเป็นน้ำมันหอมระเหย โดยต้มกลั่นจนได้น้ำมันหอมระเหย ใช้ประโยชน์ต่างๆมากมาย มีราคาสูง ได้จากทุกส่วนของต้นกะเพราะ
  • ไล่ยุงหรือฆ่ายุง ไล่แมลงต่างๆ