ฟักแม้ว คือ สมุนไพร ประเภท ไม้เลื้อย ไม้เถา เป็นพืชล้มลุกระยะสั้น มีสรรพคุณบำุงระบบต่างๆของร่างกาย เช่น บำรุงระบบไหลเวียนโลหิต บำรุงเลือด ปรับสมดุลเลือดในร่างกาย ลดความเสี่ยงการเกิดโรคความดันโลหิตสูง บำรุงระบบขับถ่าย บำรุงไต เพิ่มฟักแม้ว มะระหวาน สมุนไพรฟักแม้ว สมุนไพรมะระหวานวิตามินให้กับร่างกาย บำรุงการทำงานของหัวใจ บำรุงหลอดเลือดให้แข็งแรง ลดไขมันในเลือด นอกจากนั้น ยังใช้ฟักแม้วเป็นอาหารต่างๆมากมาย บทความนี้จะรวบรวม สรรพคุณของสมุนไพรฟักแม้วมาให้ทราบกัน

ชื่อวิทยาศาสตร์ของฟักแม้ว 

คือ Sechium edule (Jacq) Swartz. จัดรวมอยู่ในวงศ์ไม้เถา CUCURBITACEAE ชื่อสามัญ คือ ชาโยเต้ (Chayote) โดยมีชื่อเรียกท้องถิ่นอื่นๆ ได้แก่ มะเขือนายกมะเขือฝรั่ง  ฟักญี่ปุ่น  บ่าเขือเครือ แตงกะเหรี่ยง ฟักม้ง  มะระญี่ปุ่น ที่นิยมเรียกกันอีกชื่อคือ มะระหวาน มีถิ่นกำเนิดในแถบอเมริกากลาง และมีการนำมาปลูกในประเทศไทย แห่งแรกในจังหวัดแพร่ และปลูกแพร่หลายทั่วโลก พบมากในแถบภาคเหนือ

ลักษณะพฤษศาสตร์ของฟักแม้ว 

ลักษณะต้นฟักแม้ว เป็นไม้เถา ลำต้นไม่ใหญ่ สีเขียว เลื้อยและมีมือจับ มีความสูงไม่มาก ลักษณะเป็นเหลี่ยม เจริญเป็นเถา มีเถาแขนง 3-5 เถา ลักษณะใบ มีรูปร่างเป็นเหลี่ยม 3-5 เหลี่ยม ลักษระคล้ายกับใบตำลึงแต่มีจะขนาดใหญ่กว่าพอสมควร ใบมีขนระคายขนาดเล็กทั้งด้านบนและด้านล่าง ลักษณะดอก กลีบใบสีขาวปนเขียว ออกดอกเป็นช่อ มีดอกตัวผู้และดอกตัวเมียแยกจากกัน แต่พบในต้นเดียวกัน จัดเป็นดอกไม่สมบูรณ์เพศ ลักษณะผล มีรูปร่างคล้ายผลมะระ แต่สั้นและอ้วนกว่า คล้ายลูกแพร์ สีออกเขียวอ่อน รสไม่ขม เนื้อผลมีรสหวาน รสคล้ายกับฝรั่งปนกับแตงกวา

สรรพคุณของฟักแม้ว

นอกจากนิยมนำฟักแม้วมาประกอบอาหารแล้ว การรับประทานฟักแม้วยังมีสรรพคุณเป็นสมุนไพรในตัว ได้แก่

  • มีการใช้ผลและใบมาดองเป็นยา เพื่อบำรุงหัวใจและหลอดเลือด ทำให้การทำงานเป็นปกติ หัวใจเต้นปกติและการไหลเวียนเลือดเป็นปกติ
  • ลดการอุดตันของไขมันในหลอดเลือด ทำให้ลดการฉีกขาดของหลอดเลือด ลดความเสี่ยงการเกิดโรคอัมพฤกษ์ อัมพาต
  • มีการนำผลและใบมาต้มเป็นเครื่องดื่ม เพื่อลดความดันโลหิต เมื่อดื่มเป็นประจำ จะป้องกันการเกิดโรคความดันโลหิตสูง
  • ฟักแม้วมีวิตามินซีสูง จึงมีสรรพคุณในการป้องกันการเกิดโรคเลือดออกตามไรฟัน
  • บำรุงระบบขับถ่ายของร่างกาย ช่วยป้องกันการเกิดท้องผูก ท้องเฟ้อ
  • บำรุงระบบขับถ่ายโดยเฉพาะของเหลวที่ผ่านทางไต ลดความเสี่ยงการเกิดโรคนิ่วในไต
  • สลายนิ่วในไตโดยการดิ่มน้ำฟักแม้วเป็นประจำ
  • บำรุงส่วนสึกหรอของร่างกาย ลดการอักเสบตามอวัยวะต่างๆของร่างกาย
  • มีสารต้านอนุมูลอิสระ ช่วยให้ร่างกายชะลอวัย ดูอ่อนกว่าวัย
  • ช่วยลดความเสี่ยงการเกิดโรคมะเร็งต่างๆ
  • ช่วยป้องกันการพิการของทารกแต่กำเนิด ให้มารดารับประทานขณะตั้งครรภ์
  • มีแคลเซยมสูง ช่วยบำรุงกระดูกและฟันให้แข็งแรง

ประโยชน์ของฟักแม้ว

  •  มีประโยชน์ในการนำมาประกอบอาหาร ทั้งผลและใบ นำมาผัดกับไข่ ใช้ทำเป็นยำ หรือส้มตำแทนมะละกอได้
  • รับประทานเป็นเครื่องเคียง นำมาต้มกินกับน้ำพริก ใช้ทำต้มจืด แกงเลียง ก๋วยเตี๋ยวราดหน้า ผัดกับหมู ผัดน้ำมันหอย ลาบ ยำยอดฟักแม้ว แต่ส่วนใหญ่แล้วจะนำมาผัดน้ำมันหอย เรียกว่าผัดฟักแม้ว
  • ส่วนรากมีแป้งเป็นส่วนประกอบมาก สามารถนำมารับประทานเป็นแหล่งพลังงานได้
  • ใช้เป็นอาหารสัตว์ได้ทุกส่วนของต้นฟักแม้ว เป็นแหล่งพลังงาน วิตามิน ธาตุอาหารต่างๆ

คุณค่าทางอาหารของฟักแม้ว 

การรับประทานฟักแม้ว 100 กรัม จะได้พลังงานน้อยเพียง 19 กิโลแคลลอรี จึงเหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการควบคุมน้ำหนัก หรือลดน้ำหนักตัว ประกอบด้วย เส้นใย วิตามินบี 1, 2, 3, 5, 7 และ 9 วิตามินซี วิตามินอี และวิตามินเค มีธาตุอาหารต่างๆ เช่น ธาตุเหล็ก (Fe) ธาตุแมกนีเซียม (Mg) ธาตุฟอสฟอรัส (P) ธาตุโพแทสเซียม (K) และสังกะสี (Zn)