หน่อไม้ คือ สมุนไพร ที่เป็นหน่ออ่อนของต้นไผ่ แตกมาจากเหง้าใต้ดิน นิยมนำมาดองก่อนรับประทานมาช้านาน พบได้ในอาหารไทย อาหารไทยอีสานหลากหลายเมนู การรับประทานหน่อไม้มีสรรพคุณต่างๆ ได้แก่ บำรุงระบบทางเดินอาหาร บำรุงระบขับถ่าย หน่อไม้ หน่อต้นไผ่ สมุนไพรหน่อไม้ สรรพคุณหน่อไม้ช่วยดูดซับสารพิษในร่างกาย ปรับสมดุลในร่างกาย บำรุงกล้ามเนื้อ เสริมสร้างการสร้างเม็ดเลือดแดง บำรุงร่างกายเพราะมีสารต้านอนุมูลอิสระ ลดไขมันในเลือด บทความนี้จะรวบรวมประโยชน์และสรรพคุณของหน่อไม้มาให้ทราบกัน

ชื่อวิทยาศาสตร์ของหน่อไม้ คือ Bambusa valgaris และ  Phyllostachys edulis

หน่อไม้เป็นส่วนหนึ่งของต้นไผ่ ซึ่งจัดอยู่ในวงศ์หญ้า (Poaceae) ภาษาอังกฤษเรียก Bamboo shoot โดยนิยมรับประทานในทวีปเอเชียหลายประเทศ และมีวิธีการปรุงที่หลากหลายขึ้นอยู่กับภูมิภาคนั้นๆ โดยไผ่แบ่งเป็น 2 ประเภท ได้แก่ 1) พวกที่ขึ้นเป็นกอ ตัวอย่างได้แก่ ไผ่ป่า ไผ่สีสุก ไผ่บง ไผ่ซาง หรืออาจจะกล่าวได้ว่า ไผ่ทุกชนิดในประเทศไทยจัดอยู่ในประเภทนี้ 2) พวกที่ขึ้นเป็นลำเดี่ยว ตัวอย่างได้แก่ พันธุ์ไม้ไผ่ที่ขึ้นอยู่ในเขตอบอุ่น เช่น พวกมาดาเกะ หรือ โมโชชิกุ

สรรพคุณของหน่อไม้ 

หน่อไม้ เป็นสมุนไพรที่มีคุณค่าทางอาหารสูง ทั้งโปรตีน วิตามิน และที่สำคัญมีกรดอะมิโนที่ร่างกายผลิตเองไม่ได้ ทำให้มีสรรพคุณต่างๆ ได้แก่

  • เสริมสร้างร่างกาย บำรุงระบบต่างๆ เพราะ ช่วยในการผลิตกรดอะมิโนหลายชนิดที่ร่างกายต้องการได้ ทำให้เซลล์ในร่างกายทำงานปกติ
  • ลดโอกาสจะเกิดโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และท้องไม่ผูกด้วย เพราะ ในหน่อไม้มีกากใยสูงมาก ซึ่งเมื่อเข้าสู่ระบบทางเดินอาหารจะช่วยในการดูดซับสารพิษ และสิ่งแปลกปลอดออกนอกร่างกายไปพร้อมกับอุจจาระ
  • ช่วยควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด เพราะ ในหน่อไม้มีน้ำตาลอยู่น้อย การรับประทานหน่อไม้จะทำให้ อิ่มท้องเร็วและไม่มีน้ำตาลส่วนเกิน ทำให้ลดความเสี่ยงการเกิดโรคอ้วนหรือน้ำหนักตัวเกินมาตรฐาน
  • ช่วยปรับสมดุลร่างกาย เพราะ มีฤทธิ์บำรุงธาตุเย็น ช่วยลดการธาตุไฟ อาการร้อนภายในร่างกาย แก้กระหาย แก้ไอ ขับเสมหะ บำรุงกำลัง
  • มีโปรตีนสูง ระดับเดียวกับเห็ด จึงมักนิยมนำมาใช้ประกอบอาหารสำหรับคนที่กินมังสวิรัติหรือกินเจ
  • บำรุงกระดูกและฟันแข็งแรง เพราะ มีธาตุฟอสฟอรัสและแคลเซียมสูง
  • เสริมสร้างเม็ดเลือดแดง ช่วยป้องกัน และรักษาภาวะโรคโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก ร่างกายไม่อ่อนเพลียง่าย เพราะ ในหน่อไม้มีธาตุเหล็กสูง
  • ช่วยต่อต้านอนุมูลอิสระที่เป็นสาเหตุของริ้วรอยก่อนวัย ลดรอยย่นบนผิวหนัง เสริมสร้างทำให้ระบบภูมิคุ้มกันแข็งแรง ไม่เจ็บป่วยง่าย เพราะ หน่อไม้มีวิตามินซีสูง
  • ช่วยเผาผลาญไขมันในร่างกายทำให้ไม่อ้วนง่าย ช่วยในกระบวนการสร้างเฮโมโกลบิน และทำให้ระดับของน้ำตาลในเลือดคงที่ เพราะ หน่อไม้มีวิตามินบี6 สูง
  • ช่วยซ่อมและบำรุงระบบเอนไซม์และการทำงานของเมตาบอริซึมเซลล์ต่างๆ เพราะ หน่อไม้มีธาตุสังกะสี ลดความเสี่ยงการทำงานผิดปกติของเซลล์

ข้อควรระวังการรับประทานหน่อไม้ 

ถึงแม้ว่า หน่อไม้จะมีสรรพคุณต่างๆมากมาย แต่ก็มีข้อระวังสำหรับการรับประทานหน่อไม้ ได้แก่

  • ผู้ป่วยโรคเกาต์และโรคไตเสื่อมไม่ควรรับประทานหน่อไม้ เนื่องจาก หน่อไม้จะทำให้ร่างกายเร่งการผลิตกรดยูริกในปริมาณที่มากเกินไป ซึ่งส่งผลเสียทำให้เกิดอาการแทรกซ้อนต่อกลุ่มคนที่ป่วยเป็นโรคเกาต์และโรคไตได้ โดยอาจจะทำให้เกิดอาการปวดข้อ หรือ ทำให้ไตทำงานหนักขึ้นได้
  • การรับประทานหน่อไม้สดก่อนปรุงอาหารต้องล้างให้สะอาด ต้มให้สุก 20-30 นาที จำนวน 1 ครั้ง แต่หากเป็นหน่อไม้ดอง ต้มให้สุก 15-20 นาที จำนวน 2 ครั้ง สามารถจะช่วยป้องกันเชื้อโบทูลินัมและลดสารไซยาไนด์ลงได้ 100 เปอร์เซ็นต์