หญ้าหวาน คือ สมุนไพร ประเภทไม้พุ่มทรงเตี้ย ถึงแม้จะเรียกว่าหญ้า แต่ไม่ได้เป็นพืชตระกูลหญ้า มีสรรพคุณบำรุงร่างกาย ระบบต่างๆ ได้แก่ บำรุงระบบประสาท บำรุงระบบกำจัดพิษในตับ บำรุงเลือด ลดไขมันในเลือด ลดระดับน้ำตาลในเลือด เหมาะสำหรับผู้ป่วยโรคเบาหวาน ที่ต้องการบริโภคหวานใช้ทดแทนน้ำตาลได้ดี ใช้รักษาแผลให้หายเร็วขึ้น ให้พลังงานต่ำ จากสารสตีวิโอไซด์ ( Stevioside ) ให้ความหวานมากกว่าน้ำตาลถึง 200-300 เท่า บทความนี้จะรวบรวมสรรพคุณและประโยชน์ของหญ้าหวานมาให้ทราบกัน

หญ้าหวาน สมุนไพรหญ้าหวาน ใบหญ้าหวาน ชาหญ้าหวาน

ชื่อวิทยาศาสตร์ของหญ้าหวาน คือ Stevia rebaudiana (Bertoni) Bertoni

หญ้าหวาน เป็นพืชตระกูลเดียวกับทานตะวัน ( ASTERACEAE หรือ COMPOSITAE ) ชื่อสามัญ คือ Stevia (สตีเวีย) มีถิ่นกำเนิดในทวีปอเมริกาใต้ บริเวณประเทศบราซิล และทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศปารากวัย และมีการปลูกทั่วโลกบริเวณเขตอบอุ่น ในประเทศไทยมีการปลูกมากในภาคเหนือตั้งแต่ปี 2518 เป็นต้นมา หญ้าหวานชอบอากาศที่ค่อนข้างเย็น แต่ไม่หนาวจัด ในพื้นที่ที่มีอุณหภูมิประมาณ 20-26 องศาเซลเซียส และพืชชนิดนี้เจริญเติบโตได้ดี ในที่ที่มีความสูงจากระดับน้ำทะเล 600-700 เมตร โดยในใบหญ้าหวาน มีความหวานมากกว่าน้ำตาลถึง 10-15 เท่า เรียกว่า สตีวิโอไซด์ ( Stevioside ) แต่ไม่ได้ให้พลังงาน ทำให้เหมาะสำหรับผู้ลดน้ำหนัก ที่ขาดการกินหวานไม่ได้

ลักษณะพฤษศาสตร์ของหญ้าหวาน

หญ้าหวาน เป็น สมุนไพรไม้พุ่ม มีความสูงไม่มาก ประมาณ 30-90 เซนติเมตร มีลำต้นสีเขียวอ่อน ตรงและค่อนข้างแข็ง แตกยอดชี้ขึ้น มีอายุประมาณ 3 ปี เป็นพืชล้มลุก ขยายพันธุ์ได้โดยการเพาะเมล็ดและชำกิ่ง ลักษณะใบ เป็นประเภทใบเดี่ยว ลักษณะของใบคล้ายรูปหอกแต่หัวกลับ ขอบใบมีหยักคล้ายกับฟันเลื่อย โดยมีรสหวานมาก ใช้ทดแทนน้ำตาลได้ มีความหวานมากกว่าน้ำตาล ลักษณะดอก เป็นช่อที่ออกปลายกิ่ง สีของดอกมีสีขาว ขนาดดอกเล็ก กลีบเป็นรูปคล้ายไข่ มีสีขาวเล็กมาก มีเกสรเพศผู้ เป็นสีขาวงอไปมา ยื่นออกมาจากกลีบดอกเล็กน้อย

สรรพคุณของหญ้าหวาน

นอกจากการใช้หญ้าหวานแทนน้ำตาลแล้ว ยังมีการนำหญ้าหวานมาทำเป็นชา และการบริโภคหญ้าหวานยังมีประโยชน์ต่อร่างกายเป็นสมุนไพรมีสรรพคุณต่างๆ ได้แก่

  • หญ้าหวานช่วยบำรุงร่างกาย เพิ่มกำลังวังชา ทำให้ร่างกายสดชื่น กระปรี่กระเปร่า
  • บำรุงช่วยให้เลือดไหลเวียนดี ไปเลี้ยงสมองมากขึ้น ลดความเสี่ยงการเกิดโรคเส้นเลือดในสมองตีบ สมองแล่นทำงานได้ดีขึ้น
  • ใช้ในการรักษาผู้ป่วยโรคเบาหวาน โดยลดระดับน้ำตาลในเลือดได้ดี นิยมใช้ในผู้ที่ต้องการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด โดยสามารถบริโภคหวานได้แต่ไม่มีผลต่อระดับน้ำตาลในร่างกาย
  • สรรพคุณช่วยลดไขมันในเลือด ให้มีระดับปกติ โดยลดระดับไขมันเลว (LDL) และช่วยเพิ่มไขมันดี (HDL) ทำให้ลดโอกาสการเกิดโรคหัวใจ และโรคอัมพฤกอัมพาต
  • ลดความเสี่ยงของการเกิดโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs: Non-connected diseases) ได้แก่ โรคหัวใจและหลอดเลือด ความดันโลหิตสูง และโรคอ้วน หรือน้ำหนักตัวเกินเกณฑ์มาตรฐาน โรคภูมิแพ้
  • ช่วยบำรุงระบบการขับสารพิษออกจากร่างกายที่ตับ
  • มีการนำหญ้าหวานมาช่วยสมานแผลทั้งภายในและภายนอก ทั้งแผลสดและแผลแห้ง ให้หายได้เร็วขึ้น

ประโยชน์ของหญ้าหวาน

มีการนำญ้าหวานมาใช้ประโยชน์มาตั้งแต่โบราณ โดยในปัจจุบันมีการนำมาใช้ทดแทนน้ำตาลในอุตสหรรมต่างๆ ได้แก่

  • ใช้แทนน้ำตาลในการประกอบอาหาร เพิ่มรสชาติดับรสขม
  • ใช้เป็นสารให้ความหวานในเครื่อดื่มต่างๆ เช่น กาแฟ ชา สำหรับกลุ่มผู้ที่รักสุขภาพ
  • เป็นส่วนประกอบสำหรับอาหารคนที่ต้องการลดน้ำหนัก
  • นำมาสกัดเป็นสารให้ความหวาน เพื่อใช้ในอุตสาหกรรม น้ำอัดลม เครื่องดื่มชาเขียว ขนมปังเบเกอรี แยม เยลลี ไอศกรีม ลูกอมหวาน หมากฝรั่ง ซอสปรุงรสต่างๆ
  • ทำให้แห้งเป็นชาจากหญ้าหวาน
  • นำมาใช้แทนน้ำตาลในกระบวนการผลิตยาสีฟันที่มีรสหวานสำหรับเด็ก