พิษนาศน์ คือ สมุนไพร ประเภทไม้ล้มลุก ที่ยาได้ยาก หรือบางแหล่งเรียกว่า ถั่วดินโคก มีสรรพคุณต่างๆ มากมาย ได้แก่ บำรุงระบบภูมิคุ้มกัน ช่วยขับพิษออกจากร่างกาย สรรพคุณแก้ไข้ นิยนใช้ในเด็ก บำรุงสตรีหลังจากคลอด ให้มีน้ำนมสมบูรณ์ ขับพิษจากสัตว์ พิษนาศน์  ถั่วดินโคก แผ่นดินเย็น นมฤาษีสรรพคุณลดอาการปวดตามส่วนต่างๆของร่างกาย ในสมัยโบราณนิยมใช้แก้ฝี ลดอาการโรคคางทูม ต่อมน้ำเหลืองอักเสบ บความนี้จะรวบรวมสรรพคุณของพิษนาศน์ หรือ ถั่วดินโคก มาให้ทราบกัน

ชื่อวิทยาศาสตร์ของพิษนาศน์ คือ Sophora exigua Craib 

พิษนาศน์ เป็นไม้ล้มลุก ที่ถูกจัดรวมอยู่ในวงศ์เดียวกับพืชตระกูลถั่ว (FABACEAE หรือ LEGUMINOSAE) และอยู่ในวงศ์ย่อยของพืชถั่ว FABOIDEAE (PAPILIONOIDEAE หรือ PAPILIONACEAE) นิยมเรียกชื่อแตกต่างกันออกไปตามแต่ละภูมิภาค เช่น ถั่วดินโคก (นิยมเรียกในจังหวัดเลย), แผ่นดินเย็น (เรียกกันมากในจังหวัดอุบลราชธานี), นมราชสีห์ พิษนาท (ชื่อท้องถิ่นของจังหวัดฉะเชิงเทรา), นมฤาษี และอื่นๆอีกมากมาย

ลักษณะพฤกษศาสตร์ของพิษนาศน์

ลำต้นของพิษนาศน์ มีสีเขียวแก่ถึงน้ำตาล เป็นไม้ขนาดเล็กทรงพุ่มมีความสูงไม่มากประมาณ 15-30 ซม. ลักษณะใบ เป็นใบประกอบขนากเล็กแบบคล้ายขนนก ออกใบแบบเรียงสลับกัน แนบขนานไปกับพื้นเป็นแนวรัศมีออกจากลำต้น ใบย่อยมีประมาณ 9-13 ใบ ลักษณะใบเป็น วงรี ทรงรูปไข่ หรือขอบขนานทรงรูปวงรี ปลายใบทรงรูปไข่กลับหัว ใบย่อยๆ มีขนาดกว้างไม่มากประมาณ 1.5-3 ซม. และยาวประมาณ 2-5 ซม. ผิวเหนือใบมีขนละเอียดขนาดเล็กสั้น สีขาวขึ้นปกคลุมอยู่เต็มใบ ลักษณะดอก พิษนาศน์จะออกดอกเป็นช่อกระจะออกจากก้านดอก โดยจะออกดอกที่บริเวณปลายยอด ดอกย่อยๆจะมีจำนวนมากมาย สีกลีบดอกเป็นสีม่วงเข้มถึงอ่อน มีลักษณะคล้ายรูปดอกของถั่ว ก้านชูช่อดอกยาวสีเขียวอ่อน บริเวณผิวเปลือกรากมีลักษณะเด่นเฉพาะ  มีรอยตามขวาง สั้นๆ สีส้ม คล้ายรอยปริแตก ที่ผิวราก ตลอดความยาวของราก สามารถขยายพันธุ์โดยเมล็ดได้

สรรพคุณของพิษนาศน์

ถึงแม้ว่าพิษนาศน์ จะเป็นสมุนไพรที่ไม่ค่อยเป็นที่รู้จักกัน เพราะ หาได้ยาก และขึ้นอยู่ในที่เฉพาะของแต่ละท้องถิ่น และการนำมาใช้นิยมนำส่วนรากและเหง้ามาใช้เป็นยาสมุนไพร โดยมีสรรพคุณต่างๆ ได้แก่

  • นิยมนำรากของพิษนาศน์ นำมาฝนแล้วนำมาผสมกับกับน้ำดื่มสะอาด ใช้เป็นยาช่วยอาการลดไข้ในเด็กได้ดี
  • ตำรายาสมุนไพรโบราณ ใช้รากต้มกับน้ำดื่มสะอาด เพื่อใช้เป็นยาบำรุงน้ำนมของสตรีหลังจากคลอดช่วยให้น้ำนมมาปกติ แต่ควรควบคุมปริมาณการดื่มไม่ให้มากเกินไป
  • ใช้ฝนประคบแก้พิษงูตามความเชื่อโบราณ
  • สามารถใช้ลำต้น ราก เหง้า ตากแห้งมาฝนแก้ฝี บริเวณที่เกิดฝีได้ดี ตามตำรายาพื้นบ้านอีสาน
  • ภาคอีสานนิยมใช้ส่วนของรากมาต้มกับน้ำดื่มสะอาด ใช้เป็นยาขับพิษภายในให้ทุเลาลงได้ดี
  • สรรพคุณลดอาการบวมจากโรคคางทูมได้ดี
  • ใช้รากแห้งสะอาด เพื่อเป็นยาอมแก้เจ็บคอ
  • ลดอาการปวดฟกบวมตามข้อต่างๆทั่วร่างกาย หรือตามกล้ามเนื้อหลังจากใช้งานหนักเกินไป
  • ใช้ส่วนลำต้นเป็นยาแก้บำรุงทำให้สดชื่น แก้อาการซึม
  • ตามตำรายาพื้นบ้านอีสานพิษนาศน์ช่วยดับพิษกาฬที่ทำให้หมดสติ
  • มีสารสำคัญที่มีฤทธิ์ต้านเชื้อแบคทีเรีย ได้แก่  เชื้อ Pseudomonas aeruginosa, Salmonella typhimurium และ Staphylococcus epidermidisn ซึ่งสอดคล้องกับภูมิปัญญาพื้นบ้านที่ใช้ในการแก้พิษต่างๆ   

หน่อไม้ คือ สมุนไพร ที่เป็นหน่ออ่อนของต้นไผ่ แตกมาจากเหง้าใต้ดิน นิยมนำมาดองก่อนรับประทานมาช้านาน พบได้ในอาหารไทย อาหารไทยอีสานหลากหลายเมนู การรับประทานหน่อไม้มีสรรพคุณต่างๆ ได้แก่ บำรุงระบบทางเดินอาหาร บำรุงระบขับถ่าย หน่อไม้ หน่อต้นไผ่ สมุนไพรหน่อไม้ สรรพคุณหน่อไม้ช่วยดูดซับสารพิษในร่างกาย ปรับสมดุลในร่างกาย บำรุงกล้ามเนื้อ เสริมสร้างการสร้างเม็ดเลือดแดง บำรุงร่างกายเพราะมีสารต้านอนุมูลอิสระ ลดไขมันในเลือด บทความนี้จะรวบรวมประโยชน์และสรรพคุณของหน่อไม้มาให้ทราบกัน

ชื่อวิทยาศาสตร์ของหน่อไม้ คือ Bambusa valgaris และ  Phyllostachys edulis

หน่อไม้เป็นส่วนหนึ่งของต้นไผ่ ซึ่งจัดอยู่ในวงศ์หญ้า (Poaceae) ภาษาอังกฤษเรียก Bamboo shoot โดยนิยมรับประทานในทวีปเอเชียหลายประเทศ และมีวิธีการปรุงที่หลากหลายขึ้นอยู่กับภูมิภาคนั้นๆ โดยไผ่แบ่งเป็น 2 ประเภท ได้แก่ 1) พวกที่ขึ้นเป็นกอ ตัวอย่างได้แก่ ไผ่ป่า ไผ่สีสุก ไผ่บง ไผ่ซาง หรืออาจจะกล่าวได้ว่า ไผ่ทุกชนิดในประเทศไทยจัดอยู่ในประเภทนี้ 2) พวกที่ขึ้นเป็นลำเดี่ยว ตัวอย่างได้แก่ พันธุ์ไม้ไผ่ที่ขึ้นอยู่ในเขตอบอุ่น เช่น พวกมาดาเกะ หรือ โมโชชิกุ

สรรพคุณของหน่อไม้ 

หน่อไม้ เป็นสมุนไพรที่มีคุณค่าทางอาหารสูง ทั้งโปรตีน วิตามิน และที่สำคัญมีกรดอะมิโนที่ร่างกายผลิตเองไม่ได้ ทำให้มีสรรพคุณต่างๆ ได้แก่

  • เสริมสร้างร่างกาย บำรุงระบบต่างๆ เพราะ ช่วยในการผลิตกรดอะมิโนหลายชนิดที่ร่างกายต้องการได้ ทำให้เซลล์ในร่างกายทำงานปกติ
  • ลดโอกาสจะเกิดโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และท้องไม่ผูกด้วย เพราะ ในหน่อไม้มีกากใยสูงมาก ซึ่งเมื่อเข้าสู่ระบบทางเดินอาหารจะช่วยในการดูดซับสารพิษ และสิ่งแปลกปลอดออกนอกร่างกายไปพร้อมกับอุจจาระ
  • ช่วยควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด เพราะ ในหน่อไม้มีน้ำตาลอยู่น้อย การรับประทานหน่อไม้จะทำให้ อิ่มท้องเร็วและไม่มีน้ำตาลส่วนเกิน ทำให้ลดความเสี่ยงการเกิดโรคอ้วนหรือน้ำหนักตัวเกินมาตรฐาน
  • ช่วยปรับสมดุลร่างกาย เพราะ มีฤทธิ์บำรุงธาตุเย็น ช่วยลดการธาตุไฟ อาการร้อนภายในร่างกาย แก้กระหาย แก้ไอ ขับเสมหะ บำรุงกำลัง
  • มีโปรตีนสูง ระดับเดียวกับเห็ด จึงมักนิยมนำมาใช้ประกอบอาหารสำหรับคนที่กินมังสวิรัติหรือกินเจ
  • บำรุงกระดูกและฟันแข็งแรง เพราะ มีธาตุฟอสฟอรัสและแคลเซียมสูง
  • เสริมสร้างเม็ดเลือดแดง ช่วยป้องกัน และรักษาภาวะโรคโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก ร่างกายไม่อ่อนเพลียง่าย เพราะ ในหน่อไม้มีธาตุเหล็กสูง
  • ช่วยต่อต้านอนุมูลอิสระที่เป็นสาเหตุของริ้วรอยก่อนวัย ลดรอยย่นบนผิวหนัง เสริมสร้างทำให้ระบบภูมิคุ้มกันแข็งแรง ไม่เจ็บป่วยง่าย เพราะ หน่อไม้มีวิตามินซีสูง
  • ช่วยเผาผลาญไขมันในร่างกายทำให้ไม่อ้วนง่าย ช่วยในกระบวนการสร้างเฮโมโกลบิน และทำให้ระดับของน้ำตาลในเลือดคงที่ เพราะ หน่อไม้มีวิตามินบี6 สูง
  • ช่วยซ่อมและบำรุงระบบเอนไซม์และการทำงานของเมตาบอริซึมเซลล์ต่างๆ เพราะ หน่อไม้มีธาตุสังกะสี ลดความเสี่ยงการทำงานผิดปกติของเซลล์

ข้อควรระวังการรับประทานหน่อไม้ 

ถึงแม้ว่า หน่อไม้จะมีสรรพคุณต่างๆมากมาย แต่ก็มีข้อระวังสำหรับการรับประทานหน่อไม้ ได้แก่

  • ผู้ป่วยโรคเกาต์และโรคไตเสื่อมไม่ควรรับประทานหน่อไม้ เนื่องจาก หน่อไม้จะทำให้ร่างกายเร่งการผลิตกรดยูริกในปริมาณที่มากเกินไป ซึ่งส่งผลเสียทำให้เกิดอาการแทรกซ้อนต่อกลุ่มคนที่ป่วยเป็นโรคเกาต์และโรคไตได้ โดยอาจจะทำให้เกิดอาการปวดข้อ หรือ ทำให้ไตทำงานหนักขึ้นได้
  • การรับประทานหน่อไม้สดก่อนปรุงอาหารต้องล้างให้สะอาด ต้มให้สุก 20-30 นาที จำนวน 1 ครั้ง แต่หากเป็นหน่อไม้ดอง ต้มให้สุก 15-20 นาที จำนวน 2 ครั้ง สามารถจะช่วยป้องกันเชื้อโบทูลินัมและลดสารไซยาไนด์ลงได้ 100 เปอร์เซ็นต์

สมุนไพร คือยาที่ได้จากธรรมชาติ ใช้ในการรักษาโรคและบำรุงร่างกาย สมุนไพรที่ได้จากพืช จะใช้ส่วนต่างๆของพืช เช่น ใบ ดอก ผล เปลือกผล เมล็ด เปลือกเมล็ด ราก หัว ต้น แก่น กระพี้ เนื้อไม้ เปลือกไม้ เป็นต้น
หมามุ่ย เม็ดหมามุ่ย เมล็ดหมามุ่ย ต้นหมามุ่ย
หมามุ่ย
หญ้าแพะหงี่ สมุนไพรหญ้าแพะหงี่ Horny goat weed ยาหญ้าแพะหงี่
หญ้าแพะหงี่
ว่านชักมดลูก สมุนไพรชักมดลูก ยาว่านชักมดลูก ต้นว่านชักมดลูก
ว่านชักมดลูก
มะเขือเทศ สมุนไพร สมุนไพรไทย สรรถคุณของมะเขือเทศ
มะเขือเทศ
ม้ากระทืบโรง สมุนไพรม้ากระทืบโรง ยาม้ากระทืบโรง ยาดองม้ากระทืบโรง
ม้ากระทืบโรง
โสม โสมเกาหลี โสมขาว สมุนไพรโสม
โสม
กวาวเครือขาว กวาวเครือ หัวกวาวเครือขาว สมุนไพรกวาวเครือขาว
กวาวเครือขาว
ถั่งเช่า ตังถั่งเช่า สมุนไพร สมุนไพรจีน
ถั่งเช่า
โรคและการรักษาโรค คือ ความผิดปกติของร่างกายที่ส่งผลต่อร่างกายและจิตใจ โรคต่างๆ เป็นอย่างไร อาการของโรค การรักษาโรค ชนิดของโรค
โรค การรักษาโรค โรคต่างๆ โรคอ้วน
โรคอ้วน
โรค การรักษาโรค โรคต่างๆ โรคหัวใจและหลอดเลือด
โรคหัวใจและหลอดเลือด
โรค การรักษาโรค โรคต่างๆ โรคระบบประสาทและสมอง
โรคระบบประสาทและสมอง
โรค การรักษาโรค โรคต่างๆ โรคตา
โรคตา
โรค การรักษาโรค โรคต่างๆ โรคหูคอจมูก
โรคหูคอจมูก
โรค การรักษาโรค โรคต่างๆ โรคทางเดินอาหาร
โรคระบบทางเดินอาหาร
โรค การรักษาโรค โรคต่างๆ โรคทางเดินหายใจ
โรคระบบทางเดินหายใจ
โรค การรักษาโรค โรคต่างๆ โรคติดเชื้อ
โรคติดเชื้อ
โรค การรักษาโรค โรคต่างๆ โรคติดต่อ
โรคติดต่อ
โรค การรักษาโรค โรคต่างๆ โรคระบบฮอร์โมน
โรคระบบต่อมไร้ท่อ
โรค การรักษาโรค โรคต่างๆ โรคไต
โรคไต
โรค การรักษาโรค โรคต่างๆ โรคข้อและกระดูก
โรคข้อและกระดูก
โรค การรักษาโรค โรคต่างๆ โรคภูมิแพ้
โรคภูมิแพ้
โรค การรักษาโรค โรคต่างๆ โรคมะเร็ง
โรคมะเร็ง