ฟักแม้ว คือ สมุนไพร ไม้เลื้อย ไม้เถา พืชล้มลุกระยะสั้น สรรพคุณบำรุงระบบต่างๆของร่างกาย เช่น บำรุงระบบไหลเวียนโลหิต บำรุงเลือด ปรับสมดุลเลือดในร่างกาย ลดความเสี่ยงการเกิดโรคความดันโลหิตสูง บำรุงระบบขับถ่าย บำรุงไต ฟักแม้ว มะระหวาน สมุนไพรฟักแม้ว สมุนไพรมะระหวานฟักแม้ว เพิ่มวิตามินให้กับร่างกาย บำรุงการทำงานของหัวใจ บำรุงหลอดเลือดให้แข็งแรง ลดไขมันในเลือด นอกจากนั้น ยังใช้ฟักแม้วเป็นอาหารต่างๆมากมาย บทความนี้จะรวบรวม สรรพคุณของสมุนไพรฟักแม้วมาให้ทราบกัน

ชื่อวิทยาศาสตร์ของฟักแม้ว คือ Sechium edule (Jacq) Swartz. จัดรวมอยู่ในวงศ์ไม้เถา CUCURBITACEAE ชื่อสามัญ คือ ชาโยเต้ (Chayote) โดยมีชื่อเรียกท้องถิ่นอื่นๆ ได้แก่ มะเขือนายกมะเขือฝรั่ง  ฟักญี่ปุ่น  บ่าเขือเครือ แตงกะเหรี่ยง ฟักม้ง  มะระญี่ปุ่น ที่นิยมเรียกกันอีกชื่อคือ มะระหวาน มีถิ่นกำเนิดในแถบอเมริกากลาง และมีการนำมาปลูกในประเทศไทย แห่งแรกในจังหวัดแพร่ และปลูกแพร่หลายทั่วโลก พบมากในแถบภาคเหนือ

ลักษณะพฤษศาสตร์ของฟักแม้ว 

ลักษณะต้นฟักแม้ว เป็นไม้เถา ลำต้นไม่ใหญ่ สีเขียว เลื้อยและมีมือจับ มีความสูงไม่มาก ลักษณะเป็นเหลี่ยม เจริญเป็นเถา มีเถาแขนง 3-5 เถา ลักษณะใบ มีรูปร่างเป็นเหลี่ยม 3-5 เหลี่ยม ลักษระคล้ายกับใบตำลึงแต่มีจะขนาดใหญ่กว่าพอสมควร ใบมีขนระคายขนาดเล็กทั้งด้านบนและด้านล่าง ลักษณะดอก กลีบใบสีขาวปนเขียว ออกดอกเป็นช่อ มีดอกตัวผู้และดอกตัวเมียแยกจากกัน แต่พบในต้นเดียวกัน จัดเป็นดอกไม่สมบูรณ์เพศ ลักษณะผล มีรูปร่างคล้ายผลมะระ แต่สั้นและอ้วนกว่า คล้ายลูกแพร์ สีออกเขียวอ่อน รสไม่ขม เนื้อผลมีรสหวาน รสคล้ายกับฝรั่งปนกับแตงกวา

สรรพคุณของฟักแม้ว

นอกจากนิยมนำฟักแม้วมาประกอบอาหารแล้ว การรับประทานฟักแม้วยังมีสรรพคุณเป็นสมุนไพรในตัว ได้แก่

  • มีการใช้ผลและใบมาดองเป็นยา เพื่อบำรุงหัวใจและหลอดเลือด ทำให้การทำงานเป็นปกติ หัวใจเต้นปกติและการไหลเวียนเลือดเป็นปกติ
  • ลดการอุดตันของไขมันในหลอดเลือด ทำให้ลดการฉีกขาดของหลอดเลือด ลดความเสี่ยงการเกิดโรคอัมพฤกษ์ อัมพาต
  • มีการนำผลและใบมาต้มเป็นเครื่องดื่ม เพื่อลดความดันโลหิต เมื่อดื่มเป็นประจำ จะป้องกันการเกิดโรคความดันโลหิตสูง
  • ฟักแม้วมีวิตามินซีสูง จึงมีสรรพคุณในการป้องกันการเกิดโรคเลือดออกตามไรฟัน
  • บำรุงระบบขับถ่ายของร่างกาย ช่วยป้องกันการเกิดท้องผูก ท้องเฟ้อ
  • บำรุงระบบขับถ่ายโดยเฉพาะของเหลวที่ผ่านทางไต ลดความเสี่ยงการเกิดโรคนิ่วในไต
  • สลายนิ่วในไตโดยการดิ่มน้ำฟักแม้วเป็นประจำ
  • บำรุงส่วนสึกหรอของร่างกาย ลดการอักเสบตามอวัยวะต่างๆของร่างกาย
  • มีสารต้านอนุมูลอิสระ ช่วยให้ร่างกายชะลอวัย ดูอ่อนกว่าวัย
  • ช่วยลดความเสี่ยงการเกิดโรคมะเร็งต่างๆ
  • ช่วยป้องกันการพิการของทารกแต่กำเนิด ให้มารดารับประทานขณะตั้งครรภ์
  • มีแคลเซยมสูง ช่วยบำรุงกระดูกและฟันให้แข็งแรง

ประโยชน์ของฟักแม้ว

  •  มีประโยชน์ในการนำมาประกอบอาหาร ทั้งผลและใบ นำมาผัดกับไข่ ใช้ทำเป็นยำ หรือส้มตำแทนมะละกอได้
  • รับประทานเป็นเครื่องเคียง นำมาต้มกินกับน้ำพริก ใช้ทำต้มจืด แกงเลียง ก๋วยเตี๋ยวราดหน้า ผัดกับหมู ผัดน้ำมันหอย ลาบ ยำยอดฟักแม้ว แต่ส่วนใหญ่แล้วจะนำมาผัดน้ำมันหอย เรียกว่าผัดฟักแม้ว
  • ส่วนรากมีแป้งเป็นส่วนประกอบมาก สามารถนำมารับประทานเป็นแหล่งพลังงานได้
  • ใช้เป็นอาหารสัตว์ได้ทุกส่วนของต้นฟักแม้ว เป็นแหล่งพลังงาน วิตามิน ธาตุอาหารต่างๆ

คุณค่าทางอาหารของฟักแม้ว 

การรับประทานฟักแม้ว 100 กรัม จะได้พลังงานน้อยเพียง 19 กิโลแคลลอรี จึงเหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการควบคุมน้ำหนัก หรือลดน้ำหนักตัว ประกอบด้วย เส้นใย วิตามินบี 1, 2, 3, 5, 7 และ 9 วิตามินซี วิตามินอี และวิตามินเค มีธาตุอาหารต่างๆ เช่น ธาตุเหล็ก (Fe) ธาตุแมกนีเซียม (Mg) ธาตุฟอสฟอรัส (P) ธาตุโพแทสเซียม (K) และสังกะสี (Zn)

มะกรูด คือ สมุนไพร ประเภท ไม้ผล ที่มีน้ำมันหอมระเหย เป็นตระกูลเดียวกับมะนาว นอกจากเป็น สมุนไพร ยังเป็นพืชสวนครัวคู่ครัวไทยมายาวนาน เพราะ มีกลิ่นหอมเฉพาะตัว ทั้งผลและใบ มีสรรพคุณมากมาย เช่น บำรุงร่างกาย ต้านอนุมูลอิสระ บำรุงระบบเลือด มะกรูด สมุนไพรมะกรูด ลูกมะกรูด ใบมะกรูดบำรุงระบบประสาท บำรุงระบบเลือด บำรุงหัวใจ บำรุงระบบภูมิต้านทาน ยังยั้งการเกิดมะเร็ง แก้หน้ามืดตาลาย ช่วยเรื่องการนอนหลับ บทความนี้จะรวบรวม สรรพคุณและประโยชน์ มาให้ทราบกัน

ชื่อวิทยาศาสตร์มะกรูด คือ Citrus hystrix DC. จัดอยู่ในวงศ์เดียวกับตระกูลส้ม ( RUTACEAE ) โดยมี ชื่อสามัญ ได้แก่ Kaffir lime, Leech lime, Mauritius papeda และชื่อท้องถิ่นอื่น ๆ ได้แก่ มะขู ( ภาษาจังหวัดแม่ฮ่องสอน ), มะขุน มะขูด ( ภาษาถิ่นภาคเหนือ ), ส้มกรูด ส้มมั่วผี ( ภาษาถิ่นภาคใต้ ) พบได้ทุกภาคของประเทศไทย นิยมปลูกไว้ใช้ประโยชน์ในครัวเรือน เช่น ประกอบอาหาร ใช้ดับกลิ่นอับเหม็น ใช้ทำน้ำมันหอมระเหย และ ใช้เป็นสมุนไพรประจำบ้าน

สรรพคุณของมะกรูด 

มะกรูด มีสรรพคุณมากมาย บำรุงหลายระบบ ใช้สะดวก มีกลิ่นเฉพาะตัว มีความเป็นพิษน้อย มีสรรพคุณต่างๆ ได้แก่

  • สรรพคุณ มีสารต่อต้านอนุมูลอิสระจำนวนมาก เสริมสร้างภูมิคุ้มกัน ให้แข็งแรง และ ต้านทานโรค เป็นยาอายุวัฒนะ ช่วยชะลอความแก่ ทำให้ดูเด็กกว่าอายุ
  • ช่วยเจริญอาหาร ทำให้รับประทานอาหารได้มากขึ้น
  • กลิ่นหอมของมะกรูด ช่วยให้ผ่อนคลายจากความเครียด ลดอาการปวดหัว เหนื่อยล้าจากการทำงาน ช่วยทำให้อาการนอนไม่หลับหายไป ทำให้หลับได้สนิท นอนเต็มอิ่มได้
  • ช่วยบำรุงหัวใจ โดยการทำเป็นเครื่องดื่ม ใช้เปลือกฝานบางๆ กับ การบูรหรือพิมเสน รวมกันประมาณ 1 ช้อน นำมาต้มกับน้ำสะอาด ใช้ดื่มเช้าเย็น
  • แก้ลม หน้ามืด วิงเวียนศีรษะ ใช้สูดดม หรือ ใช้ต้มดื่ม
  • ช่วยลดอาการไอ และ ขับเสมหะ โดยใช้ผลมะกรูดผ่า ลนไฟจนนิ่ม บีบน้ำมะกรูดผสมน้ำสะอาด ใช้ดื่มแก้อาการเหล่านี้ได้
  • ลดอาเจียน ที่ออกมาเป็นเลือด ช่วยแก้ช้ำในจากอาการบอบช้ำจากแรงกระแทกได้
  • สรรพคุณฟอกโลหิต นำผลผ่าใช้ดองกับเกลือและน้ำผึ้ง ระยะเวลาประมาณ 30 วัน ใช้ดื่มช่วยฟอกเลือดได้ดี
  • มีเบต้าแคโรทีน ช่วยยับยั้งและชะลอการขยายตัวของเซลล์มะเร็ง
  • แก้เสมหะเป็นพิษ นำผิวมะกรูดสดและนำมาฝานเป็นชิ้นเล็ก ๆ ให้ได้ประมาณ 1 ช้อนแกง จากนั้นเติมการบูร หรือ พิมเสน 1 หยิบมือ นำมาชงด้วยน้ำเดือด และแช่ทิ้งไว้ นำน้ำที่ได้มาดื่ม 1-2 ครั้ง ช่วยอาการเสมหะเป็นพิษได้ดี
  • ช่วยแก้อาการเลือดออกตามไรฟันได้ดี หลังแปรงฟันเสร็จ ใช้น้ำมะกรูด ถูบาง ๆ เบาๆ บริเวณเหงือก ช่วยลดอาการเลือดออกได้ดี
  • ลดอาการจุกเสียด แน่นท้อง ช่วยขับลดได้ดี
  • ช่วยแก้อาการปวดท้อง
  • ช่วยขับระดู ขับลม ใช้ผลมะกรูดนำมาดองทำเป็นยาดองเปรี้ยวไว้รับประทานแก้อาการ
  • ช่วยกระทุ้งพิษ ช่วยรักษาฝีภายในร่างกายได้ดี
  • ยับยั้งการเจริญเติบโตของจุลินทรีย์ เชื้อโรคต่างๆ ได้ดี
  • ยับยั้งการหดเกร็งของกล้ามเนื้อ อาการเกร็งตามแขนขาได้ดี
  • นิยมนำมาใช้สระผม ทำให้ผมดกเงางาม ป้องกันผมหงอก แก้ผมร่วง ใช้ผลมะกรูดยีให้ทั่วบนผม แล้วล้างออก จะช่วยทำความสะอาดผมได้
  • สามารถนำมารักษาโรครังแค ชันนะตุ นำมะกรูดมาเผาไฟ จากนั้นนำมาผ่าซีก ใช้สระผม ช่วยรักษาชันนะตุได้ดี
  • นำมาผสมเป็น นำยาทำความสะอาดร่างกาย โดยการนำมะกรูดมาผ่าซีกลงในหม้อต้มน้ำอาบ เพื่อทำความสะอาดร่างกายได้ดี
  • ใช้เป็นยาฟอกเลือดสตรี ขับระดู ยาบำรุงประจำเดือน หรือยาแก้ผอมแห้งแรงน้อย มักจะมีมะกรูดอยู่ในตำรับยาเสมอ
  • มีสรรพคุณในการช่วยขับสารพิษ โดยการอบซาวน่าสมุนไพร ขับสารพิษผ่านเหงื่อและรูขุมขน โดยใช้ ขมิ้นอ้อย ขมิ้นชัน ไพล ตะไคร้ พิมเสน การบูร และผิวมะกรูดผสมอยู่ ทำให้สดชื่น ผิวพรรณดีขึ้น

ประโยชน์ของมะกรูด

นอกจาก มะกรูด จะเป็นสมุนไพรแล้ว ยังมีประโยชน์ด้านต่างๆอีกมากมาย ได้แก้

  • ใช้เป็นส่วนประกอบของอาหารไทย ต่างๆมากมาย ฃ
  • นำมาใช้ไล่แมลงบางชนิดได้ เช่น มอด และ มดในข้าวสาร
  • นำมาใช้ในการไล่ยุงและกำจัดลูกน้ำได้
  • น้ำมันหอมระเหยในรูปแบบแคปซูลเพื่อใช้ไล่แมลงและหนอนสำหรับเกษตรกร โดยเมื่อนำแคปซูลมาไว้บริเวณใกล้ต้นไม้ แล้วรดน้ำ แคปซูลจะละลาย โดยไม่เป็นพิษต่อคนและพืช แต่ไล่หนอนศัตรูพืชได้ดี
  • ใช้ดับกลิ่นคาวในอาหาร ประเภทเนื้อปลาได้ดี
  • ประกอบอาหารโรยหน้า ดับกลิ่นคาว ได้แก่ ต้มยำ แกงเผ็ด ผัดเผ็ด ฉู่ฉี่ ห่อหมก ทอดมัน โรยหน้าข้าวเหนียวหน้ากุ้ง
  • ใช้น้ำมะกรูดสามารถใช้แทนน้ำมะนาวได้
  • นำเปลือกของมะกรูดมาใช้เป็นส่วนผสมในเครื่องสำอาง เช่น สบู่ แชมพูมะกรูดหรือยาสระผมมะกรูด ผลิตภัณฑ์ป้องกันยุงและแมลง
  • ใช้เพื่อดับกลิ่นเท้าเหม็น มีกลิ่นอับเชื้อรา โดยนำมะกรูด ขิง ข่า เกลือ อย่างละเท่า ๆ กัน นำมาต้มรอให้อุ่นสักนิดแล้วแช่เท้าทิ้งไว้ประมาณ 15 นาที
  • ทำความสะอาดคราบตามซอกเท้า เพื่อลดความอับเหม็น